Του Ν. Πατεράκη
Μέλος του ΑΝΟΑ
Οι έννοιες του πολιτισμού και του αθλητισμού είναι έννοιες ταυτόσημες μιας και οι δυο
εμπεριέχουν παιδαγωγικές αξίες που απορρέουν από την καλλιέργεια των πνευματικών και
ψυχοσωματικών αρετών του ατόμου και καθορίζουν το μετρό και την αρμονία της
ανθρώπινης δραστηριότητας.
Ακρογωνιαίος λίθος της ιδέας του Ολυμπισμού είναι η αρχή της συμμέτοχης.
Και ευθύς γεννιέται το ερώτημα: Έχουν όλοι το δικαίωμα συμμέτοχης?
Ο άνθρωπος!!
Οι αρχαίοι Έλληνες προσδιόριζαν και τα γνωρίσματα που πρέπει να έχει κάποιος για να
δικαιούται την ιδιότητα του ολοκληρωμένου ανθρώπου.
Το πρώτο γνώρισμα ήταν η ύπαρξη παιδείας! Στη παιδεία όμως ανήκουν και οι τέχνες και ο
αθλητισμός ως παιδευτικά εργαλεία και ανθρώπινη έκφραση. Καταγράφουν μάλιστα τον αθλητισμό ως
αυτόνομη τάση της ανθρώπινης ψυχής ,για αυτό και χωρίς κατάθεση ψυχής δεν γίνεσαι αθλητής!
Σε αυτή λοιπόν τη μέθεξη, της ανθρώπινης φύσης ,όλοι οι άνθρωποι χωρίς καμία εξαίρεση έχουν
δικαίωμα συμμέτοχης.
Και τα άτομα με αναπηρία? Κυρίως αυτά. Ως ανθρώπινες οντότητες, χρειάζεται όπως όλες οι
μειονότητες να αποδείξουν τις ικανότητες τους και τη χρησιμότητα τους στο κοινωνικό σύνολο.
Η εικόνα των ατόμων με αναπηρία στη κοινωνία για μεγάλα χρονικά διαστήματα ταυτιζόταν με μια
αρνητική και απαξιωτικη αντίληψη, όπου η αναπηρία καταγράφεται ως μοναδικό
χαρακτηριστικό του άτομού. Τα αλλά προσωπικά του στοιχεία, όπως η προσωπικότητα η
πνευματικότητα η συναισθηματικότητα, η ικανότητα για κάθε λογής δημιουργίες,
υποτιμώνται και συχνά αγνοούνται. Έτσι αποτυπώνεται η εικόνα ενός άτομού σωματικά και
κοινωνικά ανίκανου, χωρίς χαρακτηριστικά και ταυτότητα. Είναι οδυνηρό , το γεγονός ότι μερικές
φορές η εικόνα αυτή αναπαράγεται και από τα άτομα που κατευθύνουν η και ρυθμίζουν την
κοινωνική αντίληψη και την πορεία μας και έχει ως αποτέλεσμα να απειλεί βαθιά την κοινωνική
συνοχή.
Λίγοι ξέρουν ότι ο Pierre de Coubertain,στη συνθήκη αναβίωσης των Ολυμπιακών αγώνων ,
απαγόρευσε τη συμμετοχή των γυναικών, και των αδυνάμων, δηλαδή των ανάπηρων.
Και για μεν τις γυναίκες δε χρειάζεται να γίνει κάποιο σχόλιο, γιατί η ιδιά η ζωή και οι αθλητικές
επιδόσεις τους έδωσαν ηχηρή απάντηση. Αλλά τι είχε να πει για τους ανάπηρους?
Αλώστε ως άνθρωπος του αθλητισμού ,θα έπρεπε να γνωρίζει για τον παλαιστή Δημοκράτη από την
Τένεδο, όπου τον 3ο π.χ αιώνα στεφανώθηκε Ολυμπιονίκης και όπως δείχνει η αναπαράσταση
του στο χάλκινο δίσκο, που βρίσκεται στο Μουσείο Ολυμπιακών αγώνων στην Ολυμπία, είχε σοβαρή
αναπηρία στους μηρούς.
Ανάγκη λοιπόν επαγρύπνησης για την ανατροπή της εικόνας αυτής . Σημαιοφόροι και πάλι η
Ελληνική σκέψη και οι ίδιοι οι ανάπηροι που μετέχουν στα πολιτιστικά και αθλητικά δρώμενα.
Άραγε γιατί η Ελληνική μυθολογία που βλέπει μακριά και ξεκάθαρα, παρουσιάζει τον χωλό και
δύσμορφο Ήφαιστο, όχι μόνο άριστο τεχνίτη και δουλευτή, αλλά και μοναδική παραγωγική
οντότητα ,για αυτό και απαραίτητο, αναμεσά στους υπολοίπους θεούς και ήρωες του Δωδεκάθεου? Η
γιατί ο Όμηρος έπρεπε να είναι τυφλός? Έπρεπε να έρθει το τέλος ενός βάρβαρου παγκοσμίου
πολέμου το 1944 για να αναδείξει έναν φωτισμένο άνθρωπο τον Γερμανό γιατρό Λούντβιχ Γκούντμαν
που ανάλωσε την ζωή του στην υπηρεσία των συνανθρώπων του με αναπηρία. Μάλιστα κάποιοι
του απέδωσαν τον τίτλο Κουμπερτέν του Παρολυμπισμού, τίτλο που μάλλον τον αδικεί, μια και
ο σερ Λούντβιχ Γκούντμαν δε συνέδεσε ποτέ το αθλητικό ιδεώδες με αριστοκρατικούς θεσμούς
,ούτε και διατύπωσε ποτέ την άποψη ότι ο στίβος αφορά αποκλειστικά τους άνδρες και ότι οι
γυναίκες χρειάζονται για να στεφανώνουν τους νικητές. Το 1939 ο Γκούντμαν αναγκάζεται να φύγει
από την πατρίδα του τη Γερμανία μιας και ήταν αντίθετος με το Ναζιστικό καθεστώς και
καταφεύγει στο Λονδίνο όπου το 1944 ανέλαβε το Κέντρο κακώσεων νωτιαίου μυελού στο
νοσοκομείο του Στοουκ Μαντεβιλ.
Σε αυτή τη ζοφερή κατάσταση ο Γκούντμαν διατύπωσε την πεποίθηση ότι οι τραυματικές νόσοι
του νωτιαίου μυελού δεν οδηγούν κατ ανάγκη αλλά κατ εξαίρεση στο θάνατο και το πιο σημαντικό
ότι τα άτομα με παραπληγία η τετραπληγία είναι απολύτως ικανά να επανέλθουν σε ρυθμούς
κανονικής ζωής. Έθεσε την ιδεολογική βάση ότι τα άτομα με αναπηρία δεν έχουν απωλέσει ούτε κατά ένα
χιλιοστό το κοινό και ιδιαίτερο αγαθό της ανθρώπινης αξίας, ότι παραμένουν ενεργοί
,χρήσιμοι και αξιοπρεπείς πολίτες ,ότι δεν αποτελούν αντικείμενο οίκτου! Έπεισε τους
ασθενείς του που προέρχονταν από τραυματισμούς λόγω του πολέμου ότι δεν πρέπει
να αποδεχθούν τη μοίρα του κατάκοιτου και μέσα από προγράμματα φυσικοθεραπείας,
εργασιοθεραπείας και άθλησης κατόρθωσε να τους σηκώσει από το κρεβάτι να τους εμπνεύσει
αισθήματα αισιοδοξίας αυτοσεβασμού και ελπίδας και να τους καταστήσει σαφές ότι μπορούν αν
προσπαθήσουν να επιστρέψουν στην ομορφιά της μαχόμενης ζωής.!
Πολλοί πίστεψαν ότι οι αθλητικές δραστηριότητες που επινοήθηκαν την εποχή εκείνη στο Στοουκ
Μαντεβιλ του Λονδίνου αποτέλεσαν απλώς ένα τμήμα θεραπευτικής αγωγής και τίποτα άλλο.
Αλήθεια ήταν ,όμως ο Γκούντμαν δεν ήταν μόνο ένας γιατρός θεραπευτής αλλά κυρίως ένας
μαχητικός εραστής της ζωής και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η άθληση των ατόμων με αναπηρία
δεν ήταν για αυτόν απλώς ένα τεχνικό εύρημα ένα κόλπο, μια συνταγή. Αντίθετα ήταν ένα μέσο
ανάδειξης της όλης φιλοσοφίας του για την ουσία της ζωής , ένα μέσο με το οποίο στρέφονταν όχι
μόνο ενάντιων των ψυχοπαθολογικών συνεπειών της οποίας αναπηρίας ,αλλά εναντίων αυτής της
ιδίας της αναπηρίας , ως μιας κατάστασης που αποπνέει κοινωνική απαξία. Συγκεκριμένα ο
Γκούντμαν μέσο του αθλητισμού στράφηκε εναντίον των προκαταλήψεων μιας ολόκληρης
κοινωνίας που πάσχει από αναπηρία συνείδησης και αποκλείει η περιθωριοποιεί ότι δεν
καταλαβαίνει ότι διαφέρει από τα στερεότυπα. Έτσι λοιπόν ο αθλητισμός για τα άτομα με
αναπηρία έγινε ένα παγκόσμιο κίνημα και ως κίνημα έφτασε στη κορυφή!
Αν πάμε λοιπόν στο σήμερα στην ελληνική πραγματικότητα θα δούμε ότι υπάρχει ενεργό
πλαίσιο για τα δικαιώματα και την ένταξη των ΑΜΕΑ που αναφέρει ρητά εργαλεία για την
ανάπτυξη του αθλητισμού ατόμων με αναπηρία. Υπάρχουν ενεργείς φορείς Ελληνική Παρ
ολυμπιακή Επιτροπή και οργανώσεις όπως τα Special Olympics Hellas που διοργανώνουν αγώνες
ένταξης και ανάπτυξης για ΑΜΕΑ. Τιμούμε αθλητικές επιτυχίες ενώ παράλληλα οι
κρατική χρηματοδότηση υπάρχει με τάση αυξητική.
Υπάρχει σημαντική πρόοδος αλλά παραμένουν σημαντικά κενά σε σχέση με τους αρτιμελείς
αθλητές σε πολλούς άξονες:
Κύρια προβλήματα που μειώνουν την ισοτιμία :
1. Υποδομές και προσβασιμότητα (ράμπες) ,γίνονται βελτιώσεις αλλά υπάρχουν μεγάλες
ελλείψεις προσβασιμων γηπέδων, κολυμβητήριων αποδυτήριων και μεταφορών.
2. Εκπαιδευμένοι προπονητές και ειδικές δομές, έλλειψη επαρκούς αριθμού καταρτισμένων
προπονητών με ειδική κατάρτιση για αμεα και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
3. Μαζικός αθλητισμός και προσέλκυση λιγότερες ευκαιρίες για ένταξη σε συλλόγους
,σχετικά με τους αντίστοιχους αρτιμελείς μαθητές
4. Χρηματοδότηση και στήριξη πρωταθλητών, τα κονδύλια τα υποτροφικα προγράμματα είναι
σαφώς μη συγκρίσιμα με τους αρτιμελείς αθλητές.
5. ΜΜΕ, Λιγότερη κάλυψη κι εμπορική αξιοποίηση( χορηγίες, επαγγελματική στήριξη).
Άμεσα μέτρα για την ανάπτυξη του Παρολυμπιακού αθλητισμού:
1. Κυβέρνηση/ Υπουργεία :Άμεση νομοθεσία προσβασιμότητας, χρηματοδοτήσεις,
θεσμοθέτηση υποτροφιών, φοροελαφρύνσεις για χορηγίες.
2. Δήμοι/ΟΤΑ: Γρήγορες παρεμβάσεις σε γήπεδα, μεταφορικά δρομολόγια για ΑΜΕΑ αθλητές,
τοπικά προγράμματα.
3. ΜΜΕ και επιχειρήσεις: στενευμένες καμπάνιες προβολής, εκστρατείες ενημέρωσης για την
αξία του αθλητισμού των ΑΜΕΑ, και καταπολέμηση στερεοτυπών μέσα από την
πρωτοβάθμια εκπαίδευση καθώς και δημιουργία χορηγικών πακέτων για παραολυμπιακες ομάδες.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Αθλητισμός σημαίνει ζωή σημαίνει κίνηση σημαίνει δύναμη να ξεπερνάς τον εαυτό σου. Κάθε
φορά που ένας αθλητής δοκιμάζει τον εαυτό του δεν μετριέται μόνο η ταχύτητα η δύναμη η αντοχή,
μετριέται η πίστη η θέληση και η καρδιά. Αυτό είναι ακόμη πιο δυνατό όταν μιλάμε για τα άτομα με
αναπηρία. Γιατί εκεί ο αθλητισμός δεν είναι απλώς μια δραστηριότητα.
Είναι ένα μήνυμα που λέει σε όλους μας Μπορώ, μπορούμε .Δεν υπάρχουν όρια.! Στου
Παραολυμπιακους αγώνες στα κολυμβητήρια στους στίβους βλέπουμε ιστορίες ανθρώπων που
μετατρέπουν την πρόκληση σε δύναμη. Μια δύναμη που δεν αφορά μόνο το σώμα ,αφορά τη
ψυχή τη καρδιά την πίστη την ελπίδα. Γιατί ο αθλητισμός για τα άτομα με αναπηρία είναι μέσο
κοινωνικής ένταξης ,ισότητας, δικαιοσύνης.
Είναι ένας δρόμος που ανοίγει ,όχι μόνο για τους ιδίους αλλά και για όλους μας ώστε να μάθουμε να
βλέπουμε τον άνθρωπο και όχι το εμπόδιο!
Σκεφτείτε τη στιγμή που ένας δρομέας, χωρίς όραση, τρέχει μαζί με το συνοδό του πιασμένος
χέρι χέρι…δεν βλέπει τον τερματισμό. Τον νιώθει τον ακούει…και εκείνη η γραμμή που για
τους περισσοτέρους είναι το τέλος της διαδρομής ,για τον ίδιο είναι η απόδειξη πως τίποτα δε μπορεί
να τον κρατήσει πίσω.
Έτσι γιατί ο αθλητισμός μπορεί να απογειώνει τον άνθρωπο και γρηγορά χάνεις από τα ματιά σου
κάθε μυοσκελετικη αδυναμία κάθε δεκανίκι κάθε αναπηρικό καροτσάκι.
Μέσα από τον αθλητισμό , τα άτομα με αναπηρία μας διδάσκουν ότι η αληθινή νίκη δεν είναι το
χρυσό μετάλλιο. Είναι η στιγμη που τολμάς, η στιγμή που αποδεικνύεις στον εαυτό σου πως η
δύναμη να ξεπερνάς βρίσκεται ήδη μέσα σου.
Ας εμπνευστούμε λοιπόν από αυτούς τους αθλητές ,ας μάθουμε να βλέπουμε πέρα από τα όρια, πέρα
από τις αναπηρίες ,πέρα από τα στερεότυπα. Γιατί η δική τους πορεία είναι η δική μας
υπενθύμιση: Ότι ο άνθρωπος δεν ορίζεται από τα εμπόδια ,αλλά από το πως τα ξεπερνά. Αθλητισμός
σημαίνει κίνηση χωρίς όρια Και η δύναμη να ξεπερνάς…είναι η πιο σπουδαία νίκη.!